Die plek waar ek die groot trom slaan oor boeke, skryf, lees, Afrikaans en reis

Archive for the ‘Die Groot Trom Slaan’ Category

Resensie van Die Kamer Langsaan

Hierdie resensie het in vandag in Rapport verskyn:

Verhoudings so broos soos fyn porselein

2012-04-14 12:41

 Foto’s   ·   Lesersfoto’s   ·   Nuus in Foto’s Stuur vir ons jou foto’s  ·  Stuur vir ons jou foto’s

Nini Bennett

Die kamer langsaan deur Annemari Coetser. Uitgewer: Lapa. Prys: R170

Uit Annemari Coetser se pen het Oop kaarte (2007), Langverlof (2008) en Aan die windkant (2009) al verskyn. In Die kamer langsaan, haar jongste roman, eksperimenteer sy met die verhouding tussen werklikheid en fiksie.

Die hoofkarakter, Donné, pak haar tasse ná ’n rusie met haar man, huur ’n meenthuis en besluit om haar debuutroman te skryf. Die eienaar van dié huis, Theresa, en haar 93-jarige ma, Susan, huur op hul beurt ’n kamer in ’n ouetehuis.

Donné se verbeelding word geprikkel: In haar roman skep sy ’n verbeelde werklikheid om Theresa en haar ma. Uit skinderbrokkies van ’n buurvrou kom Donné agter sy beweeg ontstellend na aan die waarheid.

Die roman is ’n deernisvolle kyk op ’n moeder-dogter-verhouding, huweliksontrou en depressie. Theresa meen sy is deur Susan gemanipuleer en het daarom nie met die liefde van haar lewe, Gerhard, getrou nie. Susan was op haar beurt weer ’n slagoffer van gesinsgeweld en het geglo sy tree in haar dogter se belang op deur haar teen mans te “beskerm” (en van Gerhard te vervreem).

Intussen smeek Donné se man haar om terug huis toe te kom. Deur tegnieke van inbedding word die grens tussen werklikheid en fiksie oorgesteek en beweeg die outeur seepglad tussen die verbeelde en reële karakters totdat die werk eindelik opgehef word as fiksie.

Die kamer langsaan word ’n simbool van die dood en Coetser waarsku dat mens moet waak teen morele oordele, want verhoudings is broos.

Deurlopend word kommentaar gelewer oor die skryfproses en skrywer-wees, dat sommige skrywers fyn waarnemers én voyeurs, is en dat skrywerskap omsigtigheid en integriteit verg.

Die kamer langsaan is ’n vars en eerlike roman. Dit is jammer dat die karakterontwikkeling van Susan effe eendimensioneel bly (die terugflitse na haar moeilike kinderjare op bl. 155-156 kon byvoorbeeld meer momentum gekry het in pas met haar latere selfsugtige optrede).

Coetser skryf nietemin humoristies en gevat, soos op bl. 151:

“Hy is een van die mees katoolse ou mans wat sy gesien het. Op sy dae was hy seker aantreklik, maar nou gril sy vir sy tande wat net hier en daar soos ’n mieliestronkmisoes in sy pienk tandvleise pronk.”

Die kamer langsaan is ’n toeganklike werk met heelwat pitkos.

Die Kamer Langsaan

My nuutste boek, Die kamer langsaan, is nou beskikbaar. Ek het dit in Brooklyn se CNA op die rak gesien en ook in Exclusive Books.

 

Dis vir my ʼn groot verrassing en ʼn nog groter lekkerte dat Die kamer langsaan gekies is as LAPA se Lekkerlit boek vir Maart.  (Die Lekkerlit-projek duur vir 10 maande; elke maand word ‘n boek gekies en op die webwerf bespreek. Daar gaan ook vrae vir Leeskringe wees. Lesers kan ‘n kompetisievraag oor die boek beantwoord en elke maand R1 000 wen. Na die 10 maande stem lesers vir die beste lekkerlit-boek van die jaar.  Die wen-boek se outeur ontang R10 000, en een leser wen ook R10 000.)

Gaan kyk gerus op LAPA se webwerf wat daar alles aangaan. http://www.lapa.co.za

In Maart se Rooi Rose verskyn dit ook as die boek van die maand. Ek is baie opgewonde oor hierdie boek. Die omslag is pragtig en sal aandag trek op boekwinkels se rakke. Nie alleen is die tema ʼn bietjie ernstiger as my vorige boeke nie, maar die aanloop na die skryf daarvan was moeiliker. ʼn Mens sou dink dat ek al ʼn bietjie gekonfyt sou wees om kontrasterings in ʼn roman te gebruik, want ek het dit ook in Oop Kaarte gedoen. Maar elke nuwe boek bring nuwe uitdagings.

Ek het voorheen geskryf oor die NaNoWriMo-projek waaraan ek deelgeneem het. (National Novel Writing Month, ʼn poging om ʼn roman van ten minste 50 000 woorde in die maand November te voltooi saam met duisende ander skryflustiges van oor die hele wêreld.) Die kamer langsaan se plot was reeds klaar. Dié het ek baseer op The snowflake method, uitgedink deur Randy Ingermanson. (http://www.advancedfictionwriting.com/art/snowflake.php)

Dit klink alles baie tegnies, maar Randy se metode werk uitstekend. Toe moes ek nog gedurende die volgende jaar die finale skaafwerk doen. Asof dit so maklik is! Baie twyfel, moedeloosheid, redigering en herskryf later, is die finale produk eindelik klaar. Ek hoop julle sal die roman geniet. Onthou om Maartmaand se kompetisievraag te beantwoord.

Te Dam te Dam

Aangesien dit die plek is waar ek veronderstel is om die groot trom te slaan, maak ek dit maar  bekend. Ek het gister die kontrak geteken vir my nuutste boek, wat in Februarie 2012 by LAPA gaan verskyn! Die titel is Die Kamer Langsaan.

Reeds op 13 Julie 2009 het ek ‘n Word-dokument geskep.  Begin-idees, rondgetjommelry, was die naam.”  Baie literêr. Toe het ek die  basiese plot vir die boek uitgedink en getik en ook allerhande toepaslike aanhalings daarby geplak wat veronderstel was om my tydens die skryfproses te inspireer. Dit het nie, want ek het skoon vergeet om weer daarna te kyk.

Daarna het ek karakters geskep, foto’s in tydskrifte gesoek wat naastenby soos my karakters sou lyk, navorsing gedoen, tyd gemors en basies aanhou tjommel tot November 2009. My stief-skoondogter neem jaarliks deel aan NaNoWriMo (National Novel Writing Month) en sy het my daarvan vertel. Jy begin op 1 November en teen middernag op 30 November moet jy ten minste 50 000 woorde geskryf hê. Jy word heeltyd aangemoedig, opgesweep en gedreig om klaar te maak. Daar is selfs groepe in verskillende dorpe en stede (ook in Suid-Afrika) waar mense bymekaarkom om oor hulle manuskripte te praat en mekaar oor ‘n glas wyn, of iets sterker, te bemoedig of te inspireer. Persoonlik dink ek is dis beter om tuis te bly, jou neer te plak en te skryf, maar die seker maar my bababoemerigheid wat uitslaan.

So neem ek toe my voorlopige getjommel, plak my neer in November 2009, skryf meer as 50 000 woorde en verwerf ‘n sertifikaat van die NaNoWriMo ouens in die VSA. Whoopee!

Dit het nog ‘n goeie nege maande geneem voor ek  die manuskrip vir LAPA  se  Romankompetisie van 2010 ingestuur het.

En toe bereik die kindjie wasdom en word vroeg volgende jaar gebore! Dis ‘n baie lang proses. Dis baie harde werk. En dis hoekom ek die afgelope tyd so skaars was hier op die blogs.

Verskoon my. Ek gaan drink sommer ‘n glas wyn daarop – of iets sterker!

Van Hoenderhemel tot Duiwehok

In 2005 was daar op my rekenaar ʼn manuskrip waaraan ek toe al ʼn paar jaar lank geskaaf het. ʼn Uitgewer aan wie ek dit voorgelê het was langtand vir die tema en omdat dit nie in ʼn bepaalde genre ingepas het nie.

Ten einde raad betaal ek toe maar vir ʼn keurverslag. Deborah Steinmair het gou laat weet:

“Ek is so beïndruk dat dit vir my voel soos ʼn poets, soos ʼn gevestigde skrywer of iemand van ʼn uitgewershuis wat ʼn boek wat reeds uitgegee of ten minste reeds deeglik geredigeer is, vir my stuur as ʼn ‘toets’.

Hier is ʼn kontemporêre storie met tersaaklike, fassinerende gegewe, interessante karakters en ʼn gesofistikeerde vertelstyl. Die verhaal LOOP sonder om vas te val in details, filosofering of beskrywing. Die ineenvleg en uiteindelike versmelting van die twee stories is slim. Daar word nooit verval in voorspelbaarheid, stereotipering of moralisering nie. Humor en intelligensie straal daaruit. ʼn Uiters leesbare boek!”

Geen wonder ek het gevoel asof ek sweef nie! Dit was net die aansporing wat ek nodig gehad het om my manuskrip vir Sanlam/Insig/Tafelberg Uitgewers se Groot Romanwedstryd van 2006 in te skryf.

En daar beland dit toe op die kortlys en Tafelberg publiseer dit in Augustus 2007. Op die omslag pryk twee yslike vrouevoete met bloedrooi toonnaels in flerrie-agtige wit skoene met groot, rooi lapblomme daarop. Die model dra selfs ʼn toonring.

Ek was in die hoenderhemel oor die positiewe resensies.

Protea se Nuusbrief lui:

Hierdie debuutroman gaan menige leser se tone van plesier laat krul juis vanweë die vervlegting van erns en humor hierin.

Die aard van die liefde is niks om oor te lag nie. Of is dit? Sekspraatjies is taboe. Sê wie? Wanneer Leandi en ‘n getroude man – met sy vrou se medewete – sy verligte idees oor die liefde wil beproef, het sy in haar vriendekring oorgenoeg raadgewers. Jonk, vrolik en vrydenkend, bevind sy haar tog soms in onmoontlike situasies. Dehlia, ‘n weduwee van byna sestig, het dieselfde drange. Maar elke ontmoeting met ‘n nuwe man wat sy via die internet leer ken, bring ontnugtering en feller eensaamheid. Maar sy bly in die liefde glo. In hierdie eietydse verhaal loop die twee vroue se lewens parallel tot dit eindelik op verrassende wyse ineensmelt. Gaan hulle proefnemings slaag?

Izak de Vries skryf in Litnet:

“Oop Kaarte se oemf lê nie bloot in die feit dat dit poli-amorie deel van die Afrikaanse hoofstroomliteratuur gemaak het nie; dit gaan verder as dit. Oop kaarte is ’n liefdesroman wat waag. Dit plaas sprokies onder die loep, sonder om noodwendig die sprokie te beswadder. Voorts bevat dit al die elemente van ’n liefdesroman, maar breek weg uit blote stereotipering en gaan snuffel, op ’n ligte manier, rond in die psige van die mens.

Oop kaarte is ligte vermaak en sal sonder twyfel ’n stadige Sondagmiddag verhelder, maar dis nie ’n roman waaroor jy skaam hoef te wees nie. Dalk is dit tyd vir die manne om ook gesien te word met Oop kaarte in jou hande, veral as jy ’n man is wat daaraan dink om ’n ekstra plesiertjie aan te skaf!”

En dan was daar die hewige woordewisseling tussen Joan Hambidge, Danie Botha, Jaybee Roux en ander in Rapport en op Litnet se brieweblad – oor die buiteblad, of die boek “chick lit” is, of dit as ʼn hygroman beskou kan word, of dit as ernstige literatuur om pryse mag meeding, ens. Jaybee Roux bespreek Oop Kaarte o.a. in sy artikel met die opskrif: Krisis in die Afrikaanse Literatuur.

Die gefladder in die duiwehok het bedaar en dit word binnekort as ʼn e-boek uitgegee. Besluit gerus self. Oop Kaarte en my ander boeke is beskikbaar by:

Kalahari.com

of by

Graffiti Boeke

Dit kan ook direk by my bestel word.

Of amper enigiets

Die leuse wat ek seker die meeste gebruik is: As jy kan lees, kan jy enigiets doen. My kinders is al moeg daarvoor; hulle dreig om dit my grafskrif te maak. Hierdie lees- en skryflus kom seker van die een of ander oer-ouma of –oupa se gene, want my ouers het nie juis gelees nie en daar was min boeke in ons huis. Ek het geen herinnering waar hulle vir ons stories lees nie.

Die ooievaar het my kom neerlê in ‘n spoorweghuis in Northdene, ‘n voorstad van Durban. Toe ek jare later saam met my bejaarde pa daar rondloop en die huis soek, was daar net welige plantegroei en hier en daar ʼn stukkie fondasie. Wat my ouers nagelaat het om ooit te noem, was dat my geboortehuis ‘n halwe klipgooi van ‘n rioolplaas af was. Miskien het hulle gedink dis onnodige inligting om op jou lewenspad saam te neem en waarskynlik was hulle reg.

Spoorwegwerkers trek gedurig en so tjoef-tjaf die stoomtreine toe met ons stasiemeesterpa se groot gesin – vyf kinders – van die een plek na die ander. Klein dorpies in Natal, nog kleiner haltes in die Vrystaat – tot ons aan die einde van my skooljare in die Oos-Kaap beland. Ek word so tussendeur die gesin se amptelike storieverteller wat blitsig ʼn storie moes fabriseer oor enige onderwerp wat my boeties en sussie kon uitdink.

Hoe wens ek nie dat ek as klein kind kon lees soos hierdie kinders nie. Die standbeeld is in Madrid. Eers in die hoërskool het ek by ʼn skool beland wat ʼn biblioteek gehad het.

 

‘n Reusesprong

Dis wat dit was. Net soos in daardie speletjie wat ons as kinders altyd gespeel het:

Koning, Koning, hoe ver mag ek reis?

Sewe babatreetjies, antwoord die kind wat “aan” is.

Of, as jy gelukkig is, ʼn skêr, of, ʼn reusesprong.

Tussen die eerste boek wat ek besit het en die eerste boek wat ek geskryf het, lê daar 55 jaar.

Ek was vyf jaar oud toe ek hierdie boek gekry het.

 

Dis geskryf deur M. Akkerhuys, en is in 1949 deur die Unie-Boekhandel in Pretoria uitgegee. Vandag sal so ʼn vaal boekie met swart-en-wit prentjies geen aandag op die rak trek nie.

Daarom, toe ek sestig slaan, my eerste roman (wat eintlik ook maar oor twee stout prinsessies handel) met ʼn omslag wat niemand kon miskyk nie.

Meer daaroor later.

Boe – en Ba!

As kind was ek so skaam dat ek nooit boe of ba kon uitkry nie. Ek was die dogtertjie met die vuil groottoon wat in die grond boor, te beskroomd om my mening te lug.

En nou wil ek sowaar hier skryf oor my boeke wat wel die winkelrakke gehaal het! Die toepaslike spreekwoorde wat ek ken maak my tog huiwerig. Dit smaak my dat daar eerder ‘n reukie van selfverheerliking as selfbemarking by hierdie proses betrokke is.

Die trompet blaas, eie basuin blaas, die groot trom slaan – almal bra negatief. Wat ek regtig nie wil wees nie, is ‘n snoeshaan, al klink die woord net reg vir ‘n koue wintersaand.

Nietemin! Dis die nuwe neiging. So kon skrop maar asseblief saam met die snoeshaan rond op hierdie sosiale werf. Miskien snuffel ek tog ‘n vet mieliepit of twee uit om met jou te deel – of dit oor die skryfproses gaan, oor ‘n mooi boek wat ek gelees het, ‘n Afrikaanse woord of gesegde wat net reg op die tong proe, of dalk ‘n foto of die herinnering aan ‘n reis is wat ek wil deel.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.